Your Digital Dollars - Mobile Banking and Mobile Payments (Vietnamese)

Đồng Tiền Điện Số - Vào ngân khoản và trả tiền di động

Make financial transactions safely on the go

Kiểm tra tiền còn lại trong công... chuyển tiền...mua sắm – đây chỉ là một vài việc quý vị có thể làm trên điện thoại hay máy di động khác khi đi bất cứ đâu.

Check your balance…transfer money…make a purchase—these are just a few of the things you can do on the go with a cellular telephone or other mobile device.

Your Digital Dollars - Mobile Banking and Mobile Payments (Vietnamese)

Publication Series

Download File

PDF files may contain outdated links.

Your Digital Dollars - Mobile Banking and Mobile Payments (Vietnamese)
File Name: mobile_payments_vn.pdf
File Size: 0.35MB

Languages Available

Table of Contents

Có rất nhiều thuận lợi để quý vị có thể vô ngân hàng hay trả tiền hầu như ở bất cứ đâu, nhưng điều quan trọng là giữ được sự an toàn khi làm các việc này. Hiểu các loại giao dịch nào có trong máy di động, các rủi ro khi vô ngân hàng hay trả tiền khi đang di chuyển, và cách giữ an toàn các tin tức cá nhân, tiền và thẻ tín dụng giúp quý vị tận dụng được hết kỹ thuật của máy di động.

Vào ngân hàng di động là gì?

Vào ngân hàng di động cho quý vị vô trương mục tài chánh của quý vị và làm các giao dịch trên mạng không dây bằng cách dùng máy di động của quý vị. Đa số các công ty tài chánh, bao gồm ngân hàng, ngân hàng công đoàn, ngân hàng cho vay và các công ty đầu tư có cung ứng dịch vụ ngân hàng di động. Các ngân hàng nhỏ hơn cũng càng ngày càng cung ứng dịch vụ ngân hàng di động.

Máy di động của quý vị có thể làm được gì tùy thuộc vào kỹ thuật nào ngân hàng sử dụng, hợp đồng dịch vụ mạng không dây của quý vị và loại điện thoại, máy di động sáng suốt, máy điện toán bản rờ hoặc PDA (personal digital assistant) mà quý vị có. Quý vị cần điện thoại sáng suốt (smartphone) có dịch vụ chứa trữ liệu hay vào được mạng điện toán để tận dụng các kỹ năng tối tân nhất của ngân hàng di động. Trước khi có thể vô trương mục bằng máy di động, quý vị buộc phải hoàn tất tiến trình ghi tên và sắp đặt trên máy điện toán.

Có ba loại ngân hàng di động mà ngân hàng của quý vị cung ứng:

  • Nhắn tin chữ, hay SMS (short message service). Nhắn tin chữ với ngân hàng cho quý vị biết tin tức về trương mục của quý vị (như tiền còn lại) và nhận tin tức cũng như cảnh báo qua nhắn tin chữ. Bất kỳ các loại điện thoại di động nào cũng có thể nhắn tin chữ được, nhưng quý vị thường không thể làm các giao dịch tài chánh.
  • Vào ngân hàng trên Mạng bằng máy di động. Quý vị “log on” vào trương mục ngân hàng bằng cách dùng chức năng dò tìm Mạng (browser) giống y như quý vị làm trên laptop hay trên máy điện toán để bàn. Nó có khả năng làm tất cả mọi thứ như khi quý vị vào ngân hàng trên mạng. Máy di động phải có chức năng vào được mạng và có trữ liệu hay Wi-Fi.
  • Nhu liệu ứng dụng (apps) di động của ngân hàng. “Apps” là các chương trình đặc biệt có thể tải xuống và cài đặt vào trong điện thoại sáng suốt (smartphone), máy điện toán bản rờ hay PDA. Apps thường dễ dùng và nhanh hơn là qua trang điện toán, và cho quý vị hầu hết các chức năng giao dịch thông dụng. (Một vài apps của ngân hàng còn cho quý vị ký thác vào công khoản bằng cách chụp hình mặt trước và mặt sau tấm ngân phiếu!). Để dùng được một app của ngân hàng, quý vị phải có một máy di động tối tân có Wi-Fi hay dịch vụ trữ liệu.

Trả tiền di động là gì?

Trả tiền di động là dùng máy di động của quý vị để trả tiền, thay vì viết ngân phiếu, trả tiền mặt hay dùng thẻ tín dụng hoặc thẻ khấu trừ (debit card).

Có nhiều loại trả tiền di động:

Trả tiền di động trên mạng cho quý vị trả tiền tự động khi mua sắm trên máy di động qua cách tải xuống nhu liệu app hay dò tìm trên Mạng. Số tiền trả thường được tính vào thẻ tín dụng hay thẻ khấu trừ, vào trương mục ghi danh trước (pre-registered account) hay một “digital wallet” (ví tiền điện số) (là một chương trình lưu trữ chi tiết cách trả và gởi hàng ra sao cho các giao dịch trên mạng và trên đường dây điện tử.)

Trả tiền bằng cách nhắn tin chữ (SMS) cho quý vị trả tiền bằng cách nhắn tin chữ. Đây còn gọi là “text to buy.” Giao dịch này có thể cộng thêm vào trong hóa đơn tính tiền trên mạng không dây hay tính vào tín dụng ghi danh trước (“pre-registered credit”) hoặc thẻ khấu trừ, trương mục dịch vụ trả tiền trên mạng hay ví tiền điện số. Loại trả tiền như vậy thường để trả cho một khoản tiền nhỏ, như tốn phí để tải xuống (tiếng chuông điện thoại hay bài nhạc chẳng hạn), lệ phí đậu xe, lệ phí chuyên chở và vé xem phim, nó còn có thể được dùng để trả tiền giùm cho người thân trong gia đình ở một nước khác bằng cách nhắn tin chữ hay mua các món hàng lớn từ các cửa hàng bán lẻ cụ thể nào đó.

Tính tiền di động trực tiếp (ít phổ thông) nghĩa là cho quý vị tính tiền mua hàng trực tiếp vào trong hóa đơn dịch vụ mạng không dây ngay tại quầy trả tiền, nếu loại này có sẵn.

Trả tiền kiểu mobile peer-to-peer (P2P) thường là các giao dịch nhỏ giữa hai người - thí dụ, trả cho một thợ sửa chữa hay trả tiền cho một bữa ăn tối. Trả bằng cách dùng môt nhu liệu app hay cùng bấm vào hai máy điện thoại sáng suốt của nhau (ít phổ thông hơn).

Các loại trả tiền tại chỗ gọi là “point-of-sale” (cũng gọi là proximity payments) có thể dùng để trả tại quầy trả tiền hay tại các chỗ trả tiền khác bằng cách chỉ cần gõ hay vẫy máy di động của quý vị gần với máy đọc điện tử. Loại trả tiền này càng ngày được sử dụng rộng rãi vì càng nhiều hãng sản xuất điện thoại và tiệm buôn cài đặt các bộ phận điện tử và bộ phận đọc cần thiết.

Điều cần biết

Mua sắm và vào ngân hàng bằng máy di động không bị rủi ro gì đặc biệt cả, nhưng không có nghĩa nó hoàn toàn an toàn. Những ai dùng kỹ thuật của máy di động để vào ngân hàng và trả tiền cần ý thức rằng:

  • Không vô được trương mục ngân hàng khi mạng bị mất sóng vì quý vị ra khỏi vùng phủ sóng của hãng hay máy bị hết pin. Trả tiền hóa đơn trễ vì đến phút cuối,quý vị không vào mạng kịp để trả tiền. (Đây là lý do chính đáng để trả hóa đơn sớm nếu được).
  • Chuyện bị mất máy di động xảy ra nhiều hơn là mất máy điện toán để bàn. Mất điện thoại không những phiền toái nhưng còn dễ để cho người nào tìm thấy biết được các trữ liệu cá nhân, tin tức về trương mục và có thể mua sắm bằng tên của quý vị. (Xem “Hướng Dẫn về An Toàn”)
  • Mặc dù nó chưa phải là vấn đề nghiêm trọng, nhưng nhu liệu “malware” (vi-rút, spyware và các mã số chế ra để trộm tin tức về quý vị hay phá máy hoặc phá trữ liệu của quý vị) có thể xảy ra sâu rộng hơn cho điện thoại trong tương lai. Các nhu liệu bảo vệ như “antivirus” và tường lửa chưa có sẵn nhiều cho các máy đi động.
  • Vào ngân hàng trên mạng có thể tốn tiền nếu quý vị trả cho dịch vụ di động tính theo từng đơn vị (nhắn tin chữ hay trữ liệu megabyte), nếu quý vị dùng nhiều tin nhắn chữ hay trữ liệu hơn số lần ấn định trong hợp đồng hàng tháng hoặc nếu như quý vị dùng dịch vụ ngoài vùng phủ sóng của hãng điện thoại.

Hướng dẫn: Quý vị gởi đi một tin tức trọng yếu bất cứ lúc nào qua môt mạng không dây không an ninh, tin tức đó có thể bị lộ.

Các hướng dẫn về an toàn

Các ngân hàng, công ty cấp thẻ tín dụng, các cửa hàng bán lẻ lớn, các mạng trả tiền, hãng cung cấp mạng không dây v.v… làm việc triệt để việc vào ngân hàng trên mạng và trả tiền trên máy di động được an toàn và không có vấn đề gì. Tuy nhiên, quý vị vẫn cần làm vài điều để bảo vệ dữ kiện, trương mục và máy di động của quý vị.

Canh chừng máy di động của quý vị giống như ví tiền của quý vị vì nó chứa các dữ kiện mà người khác có thể dùng để mua sắm hay vào được trương mục của quý vị. Đừng cho người lạ quý vị không tin tưởng mượn điện thoại. Tìm hiểu về cách điều khiển tự động để xóa dữ kiện lưu trong máy nếu máy bị mất hay bị trộm. (Có nhiều sản phẩm nhu liệu giúp chủ nhân tìm ra máy bị mất hay điều khiển tự động để “xóa sạch” các trữ liệu cá nhân trong điện thoại.)

Tạo mật mã thật khó đoán cho cả hai chức năng trong máy của quý vị (khi mở lên hay khởi động lại khi máy tạm thời tắt) và cho tất cả các apps về ngân hàng và trả tiền. Mật mã nên dài ít nhất tám chữ và kết hợp giữa chữ in và chữ thường, số và dấu hiệu. Đừng cho ai biết mật mã, số danh tính cá nhân (PIN-personal identification numbers), tên đăng vào hay các câu trả lời “nhắc nhở ra mật mã.” Đừng dùng chức năng “Remember me” hay các chọn lựa tương tự như vậy để lưu trữ mật mã hay chi tiết trả tiền trong trang mạng hay apps đó. Đổi mật mã thường xuyên; đổi nó ngay nếu quý vị nghĩ nó đã bị lộ.

Bấm “log off” và đóng khung dò tìm (browser) hay app lại khi quý vị hết dùng. Tắt Bluetooth kết nối với điện thoại của quý vị khi hết dùng. Khóa điện thoại lại khi không dùng.

Đừng gởi tin tức trọng yếu qua email hay tin nhắn liền (IM), vì IM không tự động mật mã hóa. Giữ số liên lạc với ngân hàng hay mã số ngắn trong sổ điện thoại để quý vị sẽ thấy tên của ngân hàng khi quý vị nhận được một email hay tin nhắn chữ hợp pháp. Và đừng trả lời các nhắn tin chữ, email hay các loại nhắn khác yêu cầu muốn biết mật mã hay các tin tức riêng tư của quý vị, cho dù nếu người gởi tự nhận họ có mua bán với quý vị.

Tránh đi vào một trang mạng giả tạo – là trang ngụy tạo lại giống trang mạng hợp pháp để dụ quý vị tiết lộ mật mã và các tin tức trọng yếu khác – bằng cách đánh dấu (bookmark) trang mạng ngân hàng khi đang trong trang hợp pháp. (Quý vị sẽ tránh đánh nhầm địa chỉ Mạng, hay URL.) Đừng vào trang mạng qua cách bấm vào địa chỉ kết nối (link) trong email hay tin nhắn chữ.

Chỉ tải xuống apps từ các nguồn đáng tin cậy. Nếu nguồn lạ hoắc, dò tìm trên mạng để duyệt qua các bình phẩm của người dùng để biết nếu người khác có bị vấn đề với app đó. (Lookout Mobile Security), một app miễn phí cho điện thoại BlackberryAndroid, kiểm tra apps có bị malware, spyware và vi-rút không.) Trước khi dùng một app mới, đọc điều lệ về các giao dịch trái phép hay nghi vấn.

Dùng mạng không dây của quý vị thay vì dùng Wi-Fi công cộng (không có mật mã) để mua sắm hay vào ngân hàng. Kiểm tra “https” thay vì chỉ có “http” trong khung địa chỉ dò tìm Mạng, đó là biểu hiện trang mạng an toàn và có mật mã hóa.

Khẳng định quý vị sẽ nhận được biên lai trước khi trả tiền hay mua hàng. Giữ biên lai cho đến khi quý vị nhận và hài lòng với món hàng.

Theo dõi các chi tiêu trong trương mục của quý vị thường xuyên – ngay cả mỗi tuần hay mỗi ngày. Quý vị sẽ phát hiện ra vụ gian lận không quá trễ. Và, trong đa số trường hợp, quý vị phải báo cáo các sinh hoạt dùng trương mục trái phép trong một thời hạn ấn định (trong vòng 60 ngày khi giao dịch này hiện lên) để được bảo vệ bởi quy chế hoàn toàn không chịu trách nhiệm (zero liability guarantee). Hãng cung cấp mạng không dây và các công ty xúc tiến chuyển tiền đều có quy chế cho các vụ đối chất về trương mục của quý vị bị dùng trái phép, nhưng không phải tất cả công ty nào cũng có quy chế này. Nói chung, quý vị sẽ được sự bảo vệ vững chắc nhất và ít bị phiền toái khi dùng thẻ tín dụng hay thẻ khấu trừ có quy chế không hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Nên biết thời hạn là bao lâu cho các giao dịch được xúc tiến để quý vị tính thời gian muốn trả tiền, ký thác và các giao dịch khác cho chính xác.

Liên lạc hãng cung cấp mạng không dây liền nếu quý vị mất điện thoại, muốn hủy dịch vụ. Sau đó “log on” để vào trương mục tài chánh của quý vị bằng máy điện toán và chấm dứt chức năng nhắn tin chữ của ngân hàng và đổi mật mã của quý vị. (Gọi ngân hàng nếu quý vị cần giúp đỡ.)

Nhiều cách thực hành để giữ an toàn khi vào ngân hàng bằng máy di động đều giống như các lời khuyên giữ an toàn khi vào ngân hàng trên mạng điện toán. (Để tìm hiểu thêm, xem cẩm nang “Vào Ngân Hàng Mạng An Toàn” kèm trong “Đồng Tiền Điện Số” tại www.consumer-action.org)

Cho dù đây không phải là vấn an toàn, nhưng quý vị nên ý thức là vào ngân hàng bằng máy di động có thể làm tăng tiền hóa đơn dịch vụ mạng không dây cấp cao. Nếu vậy, quý vị nên vào ngân hàng bằng máy điện toán ở nhà hay yêu cầu có các loại dịch vụ khác đáp ứng nhu cầu sử dụng của quý vị.

Trợ giúp

Dù cho quý vị đã là khách hàng của ngân hàng trên mạng di động hay mới bắt đầu, quý vị có thể liên lạc trực tiếp với khâu phục vụ khách hàng của ngân hàng để được hướng dẫn. Quý vị cũng nên liên lạc với nơi bán apps hay tiệm buôn để hỏi về vụ trả tiền di động hay bất kỳ các việc gì khác.

Nếu quý vị không vừa ý với món hàng, ráng giải quyết vấn đề thẳng với người bán. Nếu vụ việc không đưa đến giải pháp nào và quý vị muốn đối chất, nên liên lạc với công ty thẻ tín dụng hay ngân hàng cấp thẻ mà quý vị dùng để mua món hàng này.

Nếu tiền trả được xúc tiến bởi một công ty trung gian, chẳng hạn như dịch vụ trương mục trả qua mạng hay hãng cung cấp dịch vụ mạng không dây cho quý vị, làm theo các chỉ dẫn của công ty để điền đơn đối chất.

For more information

Tìm hiểu thêm

Để biết thêm về cách giữ an toàn khi dùng máy di động và máy lên mạng:

OnGuard Online: www.onguardonline.gov
Chính quyền liên bang Hoa Kỳ và hãng kỹ thuật cung cấp thông tin và hướng dẫn về giữ an ninh và an toàn trên mạng

Privacy Rights Clearinghouse: www.privacyrights.org
Cơ quan vô vụ lợi cung cấp thư viện thông tin, từ các hướng dẫn để bảo vệ tin tức riêng tư về quý vị trên mạng cho tới cách mua sắm an toàn trên mạng.


Xin viếng chương trình hướng dẫn tài chánh, Khả Năng Dùng Tiền Thực Tiễn, của Visa, tại: www.practicalmoneyskills.com

Published / Reviewed Date

Published: April 26, 2012

Download File

Your Digital Dollars - Mobile Banking and Mobile Payments (Vietnamese)
File Name: mobile_payments_vn.pdf
File Size: 0.35MB

Sponsors

Visa Inc.

Notes

Consumer Action biên soạn loạt ấn phẩm Digital Dollars (Đồng Tiền Điện Số) với sự tài trợ của Visa Inc.

Filed Under

Banking   ♦   Fraud/Scams   ♦   Internet   ♦   Money Management   ♦  

Copyright

© 2012 –2018 Consumer Action. Rights Reserved.

 

Tags/Keywords

internet, banking, online, vietnamese, mobile payments, websites, safety tips


Article Statistics

Article Viewed: 5737
Tracker Stats: 8241 (Has Been Retired: 5/29/17)

 
 
 

Quick Menu

Facebook FTwitter T

Consumer Help Desk

Advocacy